Positieve eindevaluatie na vijf jaar praktijk; NZa verlengt beleidsregel tot 2027 en bereidt structurele bekostiging voor per 2028
Ziekenhuis op Wielen, de zorgvorm waarbij verpleegkundig specialisten medisch-specialistische wond- en dermatologische diagnostiek en behandeling bij kwetsbare patiënten thuis leveren, blijkt na vijf jaar praktijkervaring aantoonbaar effectief. Een eindevaluatie laat zien dat de aanpak in de meeste gevallen een ziekenhuisbezoek voorkomt, patiënten snel helpt en de zorgkosten gemiddeld 45 procent, oftewel €555 per patiënt, verlaagt ten opzichte van vergelijkbare ziekenhuiszorg. Vanwege het succes bereidt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) reguliere bekostiging vanaf 2028 voor.
Tien jaar diagnostiek en behandeling dichtbij huis
Ziekenhuis op Wielen bestaat sinds 2015 en brengt medisch-specialistische ziekenhuiszorg naar de huiskamer, het woonzorgcentrum of het verpleeghuis. In 2021 kende de NZa het innovatieve zorgconcept een beleidsregel Innovatie voor kleinschalige experimenten toe. Daarmee kreeg Ziekenhuis op Wielen vijf jaar de tijd om in de praktijk te bewijzen dat ziekenhuiszorg ook thuis veilig en opschaalbaar kan worden georganiseerd. De ontwikkeling van Ziekenhuis op Wielen kwam tot stand dankzij een intensieve samenwerking tussen Bloezem Zorg Thuis, zorgverzekeraar a.s.r. en de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), die gezamenlijk ruimte creëerden om deze innovatieve zorgvorm in de praktijk te ontwikkelen en te evalueren.
De eindevaluatie bevestigt dat Ziekenhuis op Wielen de beoogde doelgroep bereikt, namelijk overwegend kwetsbare, oudere patiënten die anders afhankelijk zouden zijn van een bezoek aan het ziekenhuis. Tot mei 2026 zijn 1.697 dossiers geregistreerd, van patiënten met een gemiddelde leeftijd van 83 jaar, van wie 89 procent 70 jaar of ouder is. De zorg wordt door hen met een 8,8 gewaardeerd. De eerste afspraak volgt gemiddeld al binnen 3,8 dagen. Bij 79 procent van de patiënten zijn de klachten binnen drie maanden opgelost, vaak na maximaal drie huisbezoeken. Slechts een klein deel - minder dan 2 procent- van de patiënten wordt alsnog naar het ziekenhuis verwezen.
Verpleegkundig specialist als regiebehandelaar
De kern van het Ziekenhuis op Wielen is de verpleegkundig specialist als zelfstandig hoofd- en regiebehandelaar. Deze zorgprofessional beoordeelt de patiënt thuis, verricht diagnostiek onderzoek, stelt een diagnose, schrijft waar nodig medicatie voor, zet behandeling in en stemt direct af met huisarts, specialist, thuiszorg, mantelzorgers en
andere betrokken disciplines. Daardoor kan medisch-specialistische diagnostiek en behandeling plaatsvinden op de plek waar de patiënt woont. Op deze manier sluit Ziekenhuis op Wielen aan bij de landelijke beweging naar passende en betaalbare zorg dicht bij de patiënt en draagt het concept bij aan kortere wachtlijsten en een zo efficiënte mogelijk inzet van schaars zorgpersoneel.
Van pilot naar landelijk netwerk
Ziekenhuis op Wielen is uitgegroeid tot een landelijk samenwerkingsverband van zorgorganisaties die medisch-specialistische diagnostiek en behandeling dichtbij huis organiseren. Na ontwikkeling door Bloezem Zorg Thuis, passen QualityZorg, Vérian en Icare het concept inmiddels ook toe. Evean werkt op dit moment aan aansluiting en ook andere organisaties tonen belangstelling. Daarmee groeit het netwerk van verpleegkundig specialisten (in opleiding), dat kwetsbare patiënten in een groot deel van Nederland thuis bereikt en uit het ziekenhuis houdt.
Huisartsen verwijzen het grootste deel van de patiënten rechtstreeks door naar Ziekenhuis op Wielen. Voor de patiënt betekent dit minder reizen, minder wachttijd en zorg die beter aansluit bij de thuissituatie. Uit patiëntonderzoek blijkt dat zij het prettig vinden niet naar het ziekenhuis te hoeven en dat zij de zorg als persoonlijk en laagdrempelig ervaren.
Een andere grote meerwaarde zit in het gegeven dat de zorg niet ophoudt bij de voordeur. Ook kwetsbare ouderen met een Wlz-indicatie - waaronder bewoners van verpleeghuizen - kunnen door de verpleegkundig specialist worden gezien en behandeld. Daarmee brengt Ziekenhuis op Wielen specialistische diagnostiek en behandeling naar een groep patiënten voor wie een ziekenhuisbezoek vaak belastend of moeilijk uitvoerbaar is.
Op weg naar structurele bekostiging
Alle betrokken partijen hebben getekend voor instandhouding van de beleidsregel. Zodra de overgang naar reguliere bekostiging is afgerond, kunnen zorgaanbieders deze zorgvorm structureel aanbieden en kunnen zorgverzekeraars de zorg via de reguliere route vergoeden.
“Met dit initiatief, mede op basis van een prestatie via de Beleidsregel Innovatie van de NZa, laat Ziekenhuis op Wielen zien dat het ook anders kan. En dat er nog een wereld te winnen is in het leveren van passende zorg en expertise voor mensen die dit dringend nodig hebben, maar vaak onvoldoende bereikt worden,” aldus de NZa.
Koen Vrielink, zorginkoper bij a.s.r.: “we hebben vanaf de start met vertrouwen bijgedragen aan deze innovatie en wij zijn verheugd dat de evaluatie de meerwaarde ervan bevestigt. We kijken met belangstelling uit naar de verdere ontwikkeling van dit concept en naar de mogelijkheden om passende zorg ook in de toekomst toegankelijk, kwalitatief goed en doelmatig te organiseren.”
Ruimte voor nieuwe partners
De samenwerkende zorgaanbieders benadrukken hoe belangrijk de gezamenlijke inzet is: “De positieve evaluatie laat zien dat dit concept niet afhankelijk is van één organisatie, maar op meerdere plekken kan worden toegepast. Hierdoor krijgen steeds meer kwetsbare patiënten in Nederland toegang tot deze vorm van zorg.”
Duidelijk is dat de grootste uitdaging niet in de zorginhoudelijke meerwaarde zit, maar in structurele bekostiging en landelijke opschaling. Verschillende zorgverzekeraars hebben Ziekenhuis op Wielen al gecontracteerd, maar verdere uitbreiding blijft nodig om deze zorgvorm voor meer mensen bereikbaar te maken. De betrokken organisaties trekken daarom samen op richting nog niet aangesloten zorgverzekeraars en nieuwe zorgpartners.